Alzheimer

0
383

Alzheimer hastalığı

Alzheimer hastalığı; düşünce, hafıza ve davranış fonksiyonlarında azalmaya neden olan ve geri dönüşü olmayan ilerleyici bir beyin hastalığıdır. Alzheimer hastalarının çoğunda semptomlar ilk olarak 60’lı yaşların ortasında ortaya çıkar.

Alzheimer, ileri yaş bireyler arasında demansın en yaygın nedenidir. Demans (bunama), bilişsel işlevlerin (düşünme, hatırlama ve akıl yürütme) ve davranışsal becerilerin, kişinin günlük yaşamına ve faaliyetlerine müdahale edecek ölçüde kaybıdır.

Alzheimer Hastalığı Beyni Nasıl Etkiler?

Beyindeki değişikliklerin, hafıza ve diğer problemler ortaya çıkmadan on yıl veya daha uzun bir süre önce başladığı düşünülüyor. Alzheimer hastalığının bu preklinik aşamasında herhangi bir belirti yoktur ama bu aşamada beyinde bazı toksik değişiklikler olur. Anormal protein birikintileri ile beyinde amiloid plakları görülür. Sağlıklı olan nöronlar çalışmayı durdurur, diğer nöronlarla bağlantılarını kaybeder ve ölür. Diğer birçok karmaşık beyin değişikliğinin de Alzheimer’da rol oynadığı düşünülmektedir. Daha fazla nöron öldükçe, beynin diğer kısımları da etkilenir ve beyin küçülmeye başlar. Alzheimer’ın son aşamasına gelindiğinde, hasar yaygınlaşmış ve beyin dokusu önemli ölçüde küçültülmüştür.

Alzheimer Hastalığının Belirtileri

Hafıza sorunları olan bazı kişilerde hafif bilişsel bozukluk (MCI) adı verilen bir durum vardır. MCI’de, insanlar yaşlarına göre normalden daha fazla hafıza problemi yaşarlar, ancak semptomları günlük yaşamlarını etkileyecek düzeyde değildir. Koku duyusuyla ilgili problemler ve hareket zorlukları da MCI ile ilişkilendirilmiştir. MCI’lı yaşlı insanlar Alzheimer hastalığına yakalanma konusunda daha büyük risk altındadır, ancak hepsi alzheimer olmaz hatta bazıları normal bilişsel fonksiyonlarına geri dönebilir. Alzheimer’ın ilk belirtileri kişiden kişiye değişir ancak genellikle küçük çaplı hafıza sorunları Alzheimer hastalığının ilk belirtisidir. Kişilerin, nesnelerin ve yerlerin isimlerinin hatırlanmaması gibi semptomlar olur. Hastalık ilerledikçe bunlar belirginleşir. Genel olarak belirtiler şu şekildedir;

  • Bilinç bulanıklığı
  • Kişinin bulunduğu ortama adaptasyonda zorluk
  • Kişinin iyi bildiği yerlerde kaybolması
  • Konuşmaya ilişkin sorunlar
  • Saldırganlık, aile ve arkadaşlarından olağan dışı taleplerde bulunma, çevreye karşı şüphe duyma gibi kişilik bozukluklarının gelişimi
  • Halüsinasyon ve hezeyanlar
  • Motivasyon ve özsaygı düşüklüğü
  • Kişilerin günlük aktivitelerini yardımsız yapmakta zorluk çekmesi
  • Kişinin hatırlayamadığı olayları inkar etmesi
  • Kaygı ve depresyon

Alzheimer Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

Doktorlar, hafıza sorunları olan bir kişinin Alzheimer’a bağlı bunama olup olmadığını belirlemeye yardımcı olmak için çeşitli yöntemler ve araçlar kullanır:

Kişiye veya bir aile üyesine veya arkadaşına; genel sağlık, diyet, geçmiş tıbbi sorunlar, günlük aktiviteleri gerçekleştirme yeteneği ve davranış ve kişilik değişiklikleri hakkında sorular sorulur.

Hafıza, problem çözme, dikkat, sayma ve dil testleri yapılır.

Sorunun diğer olası nedenlerini belirlemek için kan ve idrar testleri gibi standart tıbbi testler yapılır.

Semptomların diğer olası nedenlerini dışlamak için bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MRI) veya pozitron emisyon tomografisi (PET) gibi beyin taramaları gerçekleştirilir.

Bu testler, doktorlara kişinin hafızasının ve diğer bilişsel işlevlerinin zaman içinde nasıl değiştiği hakkında bilgi vermek için tekrarlanabilir.

Alzheimer hastalığı, otopside beyin dokusunun incelenmesi ile ölçümlerin yapılabilmesi nedeniyle kesin olarak ancak ölümden sonra teşhis edilebilir.

Alzheimer Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

Alzheimer hastalığının herhangi bir ilaç veya başka bir müdahale ile kesin tedavisi mevcut değildir. Mevcut yaklaşımlar, insanların zihinsel işlevlerini sürdürmelerine, davranışsal semptomları yönetmelerine ve hafıza kaybı gibi belirli sorunları yavaşlatmalarına yardımcı olmak içindir.

Alzheimer Hastalığında Zihinsel İşlevi Korumaya Yönelik İlaçlar

Alzheimer semptomlarını tedavi etmek için ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından birkaç ilaç onaylanmıştır. Donepezil (Aricept®), rivastigmin (Exelon®) ve galantamin (Razadyne®), hafif ve orta dereceli Alzheimer hastalığını tedavi etmek için kullanılır (donepezil, şiddetli Alzheimer hastalığı için de kullanılabilir). Memantine (Namenda®), Exelon® yama ve Namzaric® (memantin ve donepezil kombinasyonu), orta ve şiddetli Alzheimer hastalığını tedavi etmek için kullanılır. Bu ilaçlar, nöronlar arasında mesaj ileten kimyasallar olan nörotransmitterleri düzenleyerek çalışır. Semptomları azaltmaya ve belirli davranış sorunlarına yardımcı olabilirler. Ancak bu ilaçlar altta yatan hastalığın sürecini değiştirmez. Her insan için değil, bazı insanlar için etkilidirler ve yalnızca sınırlı bir süre için yardımcı olabilirler.

Tarih: Ocak 2021

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here